Przejdź do głównej treści Przejdź do wyszukiwarki
Przedszkole Miejskie Nr 14 im. Niezapominajki w Olsztynie

Las Miejski

Utworzono dnia 17.04.2021

Trasa 10

                                                    Las Miejski

 

Łatwy dojazd z centrum liniami nr 110, 117, 309, z Dajtek - 107. Można dojechać rowerem lub autem – miejsca parkingowe znajdują się w sąsiedztwie pętli autobusowej w Jakubowie.

 

W 1353 r., w akcie lokacyjnym Olsztyn otrzymał m. in. lasy rozciągające się pomiędzy Olsztynem a wsią Dywity. W XVII w. w celu ochrony zasobów leśnych powołano straż z leśną. Na początku XX w. wybudowano stadion leśny, sanatorium przeciwgruźlicze, restaurację i kawiarnię. Po II wojnie światowej utworzono  Nadleśnictwo Miejskie. W 1981 r. powołano uchwałą Rady Miasta Zakład Budżetowy Las Miejski w Olsztynie.

 

Leży na terenie falistym; najwyżej położony punkt n. p. m. osiąga prawie 149 m a położony najniżej, 90 m. Jest to miejsce ujścia Wadągu do Łyny. W rejonach brzegów obu rzek występują malownicze jary, których spadek dochodzi do 30°. Często spotykamy widoki podobne do leśnej głuszy puszczańskich obszarów. Powierzchnia Lasu Miejskiego wynosi 1393,47 ha.  Drzewostan posiada odpowiednie walory i spełnia kryteria stawiane lasom wypoczynkowym. Przeważają drzewa iglaste - prawie 83%. Większość siedlisk to siedliska w stanie naturalnym lub do niego zbliżonym. Las Miejskim posiada dwa rezerwaty torfowiskowe: Mszar i Redykajny (od 1907 r.). Główne funkcje lasu to wypoczynek i rekreacja. Są tu altany, ławki, parkingi leśne, tablice edukacyjne, ścieżki przyrodnicze, małe, okresowe zbiorniki wodne, częściowo zmeliorowane. Oprócz sosny, można najczęściej spotkać: świerk, brzozę, dąb. Najmniej są liczne: olsza, buk, modrzew. Przeważają sosny ponad 100-letnie, średni wiek drzew to 88 lat. Występuje wiele gatunków grzybów i roślin objętych ochroną prawną (np. sromotnik wstydliwy, paprotka zwyczajna, wawrzynek wilczełyko) także częściową ( np. kopytnik pospolity, kruszyna pospolita, konwalia majowa). Z płazów i gadów można spotkać: ropuchę szarą i zieloną, kumaka nizinnego, rzekotkę, jaszczurkę zwinkę i żyworodną, padalca, zaskrońca zwyczajnego; z ptaków, m. in. : zięby, rudziki, pierwiosnki, sikory, kosy, sójki, kukułki, dzięcioły; z ssaków: dziki, sarny, lisy, wiewiórki, jenoty, kuny leśne, jeże, krety, myszy, bobry, łosie, jelenie a także wiele gatunków owadów.

 

Biegną tędy 4 szlaki turystyczne: czerwony, żółty, czarny, niebieski oraz drogi rowerowe i trzy tory saneczkowe. W Lesie Miejskim działa strzelnica sportowa oraz dwa parki linowe.

 

                                                 Jakubowo

 

Powstało w 1.dekadzie XX w. Było to ulubione miejsce wypoczynku olsztynian. Stojącą na skraju restaurację, zbyt małą, przeznaczono na leśniczówkę, a w pobliżu zbudowano okazalszy gmach – obecnie CEiIK. Linia tramwajowa łączyła Jakubowo z Górnym Przedmieściem. Na krańcach tych tras czekały na wędrowców: gospody, karczmy, piwialnie, kawa, ciasta własnego wypieku, bryczki, parkingi i garaże dla aut. Rada Miasta w 1862 r. podjęła uchwałę o utworzeniu ośrodka rekreacyjno-rozrywkowego. Powstał lokal gastronomiczny z widokową werandą, leśne boisko, strzelnica, sala taneczna.

W 1909 r, w parku zbudowano tor saneczkowy, zaś w w 1910 r. nad Łyną oddano do użytku wypożyczalnię łodzi. W 1911 r. zbudowano korty tenisowe, a w r. 1913 otwarto tor wyścigów konnych.
W 1910 r. na skraju Lasu Miejskiego Karl Oschinski otworzył restaurację Nowy Wadąg. Dzięki bogatemu w ozon powietrzu i wspaniałym warunkom, było to idealne miejsce do odpoczynku. Prowadziła do niej droga Kőllnera – leśna droga wybiegająca tuż za leśniczówką koło Jakubowa w kierunku Wadąga.

Gdy władze Olsztyna podjęły starania o zorganizowanie w 1910 r. w Olsztynie wielkiej wystawy przemysłowej, to zlokalizowano ją właśnie w Jakubowie. W czasie I wojny światowej miejsce cywilów zajęli żołnierze. Restaurację przejęło wojsko, wojsko też zbudowało lazaret. W drewnianych barakach leczono rannych, pojawiła się fabryka protez. W niedalekim sąsiedztwie chowano tych żołnierzy, których wyleczyć nie zdołano. Urządzono cmentarze wojenne – niemiecki i rosyjski.

Cmentarz Żołnierzy Niemieckich poświęcono w III 1915 r, a pierwsze pochówki odbyły się już w VIII 1914 r. W czasie pierwszej wojny pochowano tu 87 żołnierzy. W okresie międzywojennym chowano tu także osoby cywilne a w czasie II wojny, ponownie żołnierzy.  Po wojnie cmentarz uległ dewastacji, został odrestaurowany w 1992 r.

Po drugiej stronie szosy powstał cmentarz armii rosyjskiej. W 1923 r. miasto tuż przy nim, założyło cmentarz komunalny – bezwyznaniowy. Do naszych czasów zachowały się tylko dwa nagrobki z tego cmentarza, odrestaurowane staraniem ZCK.

Po I wojnie w Jakubowie pojawili się spacerowicze, a  w restauracjach zamożni goście.  W 1920 r. otwarto wybudowany w malowniczej Dolinie Jakubowej po osuszonych mokradłach wyjątkowej wprost urody, jedyny tego typu w ówczesnej Europie, stadion leśny. Po wojnie odbywały się na nim niejednokrotnie mistrzostwa krajowe i międzynarodowe w lekkiej atletyce. W 1960 r. padł tu rekord świata w trójskoku, ustanowiony przez Józefa Szmidta rezultatem 17,3 m.

Przebudowano murowany budynek restauracji, park powiększono i zmodernizowano, postawiono pomnik plebiscytowy. Do miejskiego parku włączono tzw. Staw Browarniany, który oczyszczono, pogłębiono i zbudowano fontannę. Pojawiły się ścieżki spacerowe, rabaty kwiatowe, krzewy ozdobne i ławeczki. W 1925 r. zbudowano tor rowerowy. Za Stawem Browarnym wytyczono półowalną ulicę, już w 1926 r. zabudowaną i nosząca nazwę Działdowska. Zamieszkali przy niej urzędnicy, nauczyciele, kupcy, rzemieślnicy, a więc ludzie wówczas zamożni. Nieco na wschód od ulicy Królewskiej pojawiła się wtopiona w zieleń zabudowa willowa przy ul. Oficerskiej i Fałata, zbudowano tu do wybuchu II wojny 25 domków. 

Jednym z ostatnich obiektów wzniesionych przed wojną przy obecnej ul. Wojska  Polskiego był niewielki ale nowoczesny szpital ewangelicki im. Hindenburga , znajdujący się naprzeciwko parku w Jakubowie, pośród mieszanego lasu. Od początku szpital był przygotowany na przyjęcie od 50 do 100 pacjentów. Posiadał specjalistyczny oddział położniczy. Zatrudniał na stałe 2 lekarzy i 20 pielęgniarek Placówka spłonęła a pozostający w niej, nie ewakuowani w porę przez hitlerowską administrację, personel szpitalny i pacjenci zostali wymordowani podczas wkraczania do miasta Armii Czerwonej. Po odbudowie, od r. 1952 do dziś służy jako szpital.

W latach 50. i 60. XX stulecia w soboty i niedziel tłumy olsztynian ciągnęły do Parku Jakubowego w którym odbywały się liczne imprezy estradowe, potańcówki, zmagania sportowe. Wraz ze zmianą kierunku rozbudowy Olsztyna , który początkowo obejmował północne rejony miasta, park ten stracił charakter miejski, stając się obiektem dzielnicowym. Urządzenia rekreacyjne zaczęły podupadać, a uruchomioną po wojnie wieżę spadochronową, unikalną nie tylko w skali województwa, trzeba było po r. 1968 zdemontować. Park ucierpiał w wyniku wojny, ale odbudowano w l. 1948-50 dawną restaurację, zamieniając ją na Dom Kultury. Wciąż jednak alejki i mostki pozostały, urody miejscu dodawał Stadion Leśny. Pod koniec lat 80-tych XX w. popadł w ruinę. Rozpadły się przedwojenne budynki socjalne, płyta i bieżnia zamieniły się w bagienne trzęsawisko. Z powodu braku funduszy, nie wyszedł pomysł jego odbudowania.

W parku znajduje się pomnik B. Marschalla poświęcony Bohaterom Walki o Wyzwolenie Narodowe i Społeczne Warmii i Mazur, odsłonięty w 1972 r. i postawiony na miejscu niemieckiego pomnika plebiscytowego odsłoniętego w 1928 r.

 

                                                              Sędyty

 

Nazwa wsi Sędyty (Sundythen), która istniała niegdyś na terenie obecnego Lasu Miejskiego, ma pruską etymologię. W tej okolicy, w zakolu Łyny, na jej prawym brzegu, zachowało się pruskie grodzisko, w pobliżu którego odnaleziono lokalizację rozległej osady. Badania archeologiczne prowadzone w 2006 r. i 2013 r, zaowocowały licznymi interesującymi znaleziskami. Na przeciwległym brzegu Łyny, niegdyś znajdowało się inne grodzisko (Zamkowe Wzgórze), po którym nie przetrwały widoczne ślady.

To osiedle obronne, ok. 1 km na południe od ujścia Wadągu. Ulokowanie obiektu w zakolu rzeki na wysokim półwyspie stwarzało doskonałe warunki obronne. Od strony północnej, w miejscu, gdzie szerokość nasady półwyspu na szczycie nie przekracza 4 m zostały przekopane 2 suche fosy o głębokości 2,5 m oraz dodatkowo usadowiono wał.  Gród Sanditten był zaznaczony na pierwszej historycznej mapie Prus z 1576 r, którą sporządził Caspar Hennberg.

Sadzący drzewa robotnicy wykopali przypadkiem z ziemi fragmenty dawnej ceramiki. Znalezisko zidentyfikowano dzięki dociekliwości R. Klimka z Towarzystwa Naukowego Pruthenia. Badania potwierdziły, że pradawna osada rzeczywiście była w tym miejscu.

Kolejne badania w 2013 roku pozwoliły powiedzieć więcej. Znaleziono pozostałości zabudowy i przedmioty używane przez mieszkańców osady. W badaniach sfinansowanych przez UE i UM w Olsztynie brały udział ekipy złożone z naukowców z uniwersytetów w Olsztynie, Gdańsku, Kłajpedy, Wilnie i Kaliningradzie. Naukowcy stwierdzili, że w zakolu Łyny funkcjonowała osada oraz grodzisko, w którym można było się bronić w czasie natarcia. Archeolodzy odkopali pozostałości wczesnośredniowiecznego pieca, żarna, srebrne arabskie monety , którymi chętnie posługiwali się wówczas wikingowie a także ślady chałupy typu wikińskiego. Poza tym wykopano paciorki i kunsztowne ozdoby z brązu. Ekspedycja potwierdziła, że mamy do  czynienia z bardzo interesującą osadą nad jednym z ważniejszych szlaków komunikacyjnych i kupieckich.

Założenie obronne sięga 108 m długości, cypel południowy miał 14 m szerokości. W 1933 r. dyrektor szkoły w Olsztynie, Pfeiffer znalazł w Lesie Miejskim przy Diabelskim Moście kilka skorup wskutek podmywania ziemi przez deszcz. W 1933 r. nauczyciel Fromm zbadał to miejsce i znalazł haczyk z żelaza do połowu ryb dł. 9,5 cm Wcześniej nadleśniczy Kőllner znalazł wrzeciono.

Po natężeniu ilości skorup, widać, że do IV wieku n. e. gród był mocno rozwinięty. Naczynia z gliny były robione ręcznie, tylko niewiele na kole. Majdan – miejsce ostatniej obrony jest położony nie w najwyższym punkcie terenu ale w niecce. To największa osada na terenie miasta – miała pow. 1 ha. Musi być gdzieś należące do osady cmentarzysko i być może gródki strażnicze.

W Lesie Miejskim jest ciągle dużo tajemnic do odkrycia.

 

                                                               Łyna

 

To główna rzeka Warmii). Płynie przez Pojezierze Olsztyńskie i Nizinę Sępopolską; uchodzi do Pregoły, jako jej lewobrzeżny dopływ. Długość: 264 km (w Polsce 190). Powierzchnia dorzecza: 7,1 tys. km2 (w Polsce 5719 )

Łyna wypływa z piasków sandrowych na północ od Nidzicy, źródła rzeki znajdują się w okolicy wsi Łyna, na terenie rezerwatu przyrody Źródła Rzeki Łyny. Jest to rezerwat krajobrazowo-geomorfologicznego z występującym tu zjawiskiem erozji wstecznej, zjawiska bardzo rzadkiego na niżu. Rzeka Łyna przepływa przez jeziora rynnowe: (Brzeźno Duże ,Kiernoz Mały, Kiernoz Wielki, Jezioro ŁańskieUstrych), wśród których największym i najgłębszym jest Jezioro Łańskie. Łyna kilkakrotnie zmienia swój kierunek, przecina kilka ciągów moren czołowych, co wpływa na różnorodny charakter poszczególnych odcinków doliny. Na terenie Olsztyna Łyna przepływa przez zróżnicowany obszar. Na obrzeżach miasta jest to zabudowa podmiejska z dużymi fragmentami zadrzewień. Nieco dalej stopniowo przechodzi w zwartą zabudowę śródmieścia. Opuszczając granice miasta rzeka przecina duży obszar leśny (Las Miejski w Olsztynie). W obrębie miasta rzeka jest zróżnicowana, szerokość koryta waha się w granicach 8 – 20 m, natomiast głębokość 1,5 – 2,5 m. W Olsztynie z Łyną łączą się dwie mniejsze rzeki - Wadąg i Kortówka. W górnym biegu rzeka przepływa przez rezerwat przyrody Las Warmiński. Łyna przepływa przez teren powiatu nidzickiegoolsztyńskiegolidzbarskiego i bartoszyckiego. Miasta położone nad rzeką: OlsztynDobreMiasto, Lidzbark Warmiński, Bartoszyce  i Sępopol.  
Główne dopływy prawobrzeżne:Wadąg, Kirsna, Symsarna, Pisa Północna, Guber, Omet

Główne dopływy lewobrzeżne:Marózka, Kwiela, Kortówka, Elma.

W rzecze można spotkać ciekawe i zagrożone wyginięciem owady wodne, m.in. chruścik niprzyrówka rzeczna (Leptocerus interruptus). W ostatnich latach stwierdzono także słodkowodnego krasnorosta – Hildebrandtia rivularis. Odradzanie się biocenoz rzeki Łyny na wysokości Olsztyna możliwe jest dzięki istniejącemu rezerwatowi Las Warmiński.

Na rzece znajdują się elektrownie wodne, w tym elektrownia wodna ”Łyna” w Olsztynie. Oprócz tego jest to interesujący ciek wodny począwszy od źródeł, które usytuowane są w malowniczym wąwozie. Spacer tam ułatwia znakowany szlak pieszy, pozwalający zwiedzić rezerwat erozji wstecznej. Łyna to również ciekawy szlak kajakowy o dużej różnorodności i rozmaitym stopniu trudności (między jez. Ustrych a wsią Ruś rzeka ma charakter górski). Płynąc kajakiem można zobaczyć wiele ciekawych zabytków architektury. Łynę upodobał sobie ks. Karol Wojtyła (Jan Paweł II), który w 1958 roku wraz z grupą studentów latem uczestniczył w spływie kajakowym w górnym jej biegu. To właśnie podczas spływu dowiedział się o nominacji na biskupa krakowskiego. O tym wydarzeniu przypomina tablica pamiątkowa, zawieszona na dawnym kościele ewangelickim, a obecnie katolickim w Kurkach.

Olsztyńska rzeka ze względu na swój niepowtarzalny charakter jest ceniona przez kajakarzy. Od maja do września, organizowane są spływy kajakowe „Łyną przez Olsztyn”. Trasa jest łatwa i nadaje się nawet dla początkujących kajakarzy. Spływ rozpoczyna się pod zamkiem olsztyńskim.

Las Miejski

Utworzono dnia 17.04.2021, 10:54

Zegar

Kalendarium

Rok wcześniej Miesiąc wcześniej
Czerwiec 2021
Miesiąc później Rok później
Pon Wt Śr Czw Pt Sb Nie
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 1 2 3 4

Imieniny